Rouwzorg

Psychologische Aspecten – Kanker als Verlieservaring

De diagnose van een hersentumor meegedeeld krijgen is een enorme klap. De schok roept onvermijdelijk vragen, angsten en onzekerheden op. Confrontatie met een hersentumor, en met kanker in het algemeen, kan bekeken worden als een verlieservaring. Je verliest immers je gezondheid. Je dagelijks leven draait 180 °. Je dient rekening te houden met doktersbezoeken en behandelingen. De gevolgen van de ziekte en de therapieën kunnen je beperken in je mogelijkheden. Niet meer mogen autorijden, niet meer kunnen werken, minder mogelijkheden tot sociaal contact, rolveranderingen binnen het gezin en onzekerheid over de toekomst zijn maar enkele van de vele gevolgen van de confrontatie met een ernstige ziekte.

Om dit grote verlies een plaats te geven (verliesverwerking/rouwen) moeten volgens William Worden 4 grote taken volbracht worden. Het volbrengen van de 4 taken leidt, na enige of langere tijd, uiteindelijk tot een moment waarop men kan zeggen dat het verlies verwerkt is. Belangrijk is dat de genoemde taken niet noodzakelijk in de gegeven volgorde volbracht hoeven te worden. De 4 taken lopen vaak door elkaar heen. Toch is het wel zo dat de taken 1 en 2 eerder bij het begin van het rouwproces van belang zijn, geleidelijk taak 3 gaat overwegen en taak 4 zich vooral op het einde van het rouwproces opdringt. De andere taken blijven hoe dan ook aanwezig.
- Taak 1: onder ogen zien van het verlies. Hier gaat het om de aanvaarding van de werkelijkheid. “Het leven wordt nooit meer als voorheen.”
- Taak 2: het ervaren van de emotionele pijn die het gevolg is van het verlies. Gevoelens als ontkenning en verdoving, ongeloof, verdriet, wanhoop, boosheid, angst, onzekerheid, schuld, concentratiemoeilijkheden, … zijn heel normaal in het begin van het rouwproces. Het is belangrijk, maar meestal ook zeer pijnlijk. Uiting geven kan op verschillende manieren: bij sommige mensen helpt praten, anderen zijn geholpen op andere manieren zoals sporten, schilderen, tekenen, muziek, … Iedereen heeft zo zijn eigen manier om met deze gevoelens en gedachten om te gaan. Van iemand die geen pijn of verdriet uit, wordt gauw gezegd dat hij/zij verdringt of niet wil voelen. Het is echter van belang te beseffen dat gevoelens uiten niet hetzelfde is als gevoelens ervaren.
- Taak 3: zich aanpassen aan de nieuwe situatie. Het midden van het rouwproces wordt vaak gekenmerkt door een afwisseling van verschillende reacties. Het ene moment voelt men zich verdrietig, boos of verward. Het andere moment lijken de rouwreacties verdwenen te zijn en kan men zich richten op dingen die niets met het verlies te maken hebben.
- Taak 4: het verlies emotioneel een plaats geven en het heropnemen van de draad van het leven. Het gaat hier om een geleidelijke overgang. Men is geleidelijk aan beter in staat om de draad van het leven herop te nemen, het leven wordt aangepast aan de nieuwe situatie. Het verdriet en de andere rouwreacties zijn van de voorgrond naar de achtergrond geschoven. Dit betekent niet dat het ervaren van verschillende rouwreacties daarna definitief en voor altijd voorbij zijn. Moeilijke momenten, zoals bijvoorbeeld controleonderzoeken , consultaties bij de arts, confrontatie met het ziekenhuis, kunnen ervoor zorgen dat je terug intense gevoelens of gedachten ervaart.

Een zeer belastende factor waarmee je belast wordt met een ernstige aandoening als kanker is onzekerheid. Zal ik het overleven? Hoe zal ik me na de behandeling voelen? Wat zijn mijn kansen op lange termijn? Wat met mijn familie? Wat met mijn werk? Wanneer een hersentumor gediagnosticeerd wordt, kan dit leiden tot een aantal specifieke gevolgen, eigen aan de aandoening.
- Een hersentumor kan je confronteren met controleverlies, bijvoorbeeld in het geval van epilepsie of hyperventilatie.
- Het is ook van belang te weten dat het herstel van hersenfuncties een langdurig proces is. Geleidelijk aan nemen resterende hersencellen functies over van vernietigde of beschadigde cellen. Dit vraagt echter veel tijd.
- Na een eventuele chirurgische ingreep, al naar gelang de zone die operatief behandeld werd, kunnen veranderingen in de persoonlijkheid van de patiënt optreden.
- Na opening van de schedel komt vaak het schedeltrauma voor met als mogelijk gevolg een post traumatisch stress syndroom (PTSS), of ook depressie.

Niet alleen de patiënt zelf, maar ook zijn omringenden (gezinsleden, familie, vrienden, buren, collega’s) worden met vragen geconfronteerd. Meestal wordt er vanuit de invalshoek van de patiënt gesproken, maar het is van belang te erkennen dat ook de naasten last hebben van gelijkaardige emoties. Ook zij hebben nood aan steun. Een patiënt verwoordde het ooit kernachtig: “Kanker treft niet alleen mij, maar heeft heel mijn gezin aangetast.”

Tijdens de verschillende fasen van het ziekteproces staan hulpverleners (psychologen, moreel consulenten, pastoraal werkers, maatschappelijk assistenten, psychiaters) voor u en uw omgeving klaar. Er dient niet alleen aandacht geschonken te worden aan medische aspecten. Geconfronteerd worden met een ernstige ziekte heeft ook gevolgen op sociaal, spiritueel en psychologisch vlak. Steun van uw omgeving is van groot belang, maar soms kan het nuttig zijn over je gevoelens te spreken met iemand die de situatie met wat meer afstand kan bekijken. Aarzel dan ook niet om in het ziekenhuis waar u behandeld wordt contact op te zoeken met hulpverleners die zich specifiek bezighouden met de begeleiding van patiënten in uw situatie. Uw arts of verpleegkundige zal u zeker kunnen helpen om u in contact te brengen met een psycholoog of een andere hulpverlener

Titia Dergent Klinisch Psychologe De Schreeuw – Edvard Munch

In elk ziekenhuis is een oncopsycholoog aanwezig. Je kan altijd een afspraak maken, de consultatie is gratis. Een psycholoog die ook ervaring heeft met NAH geniet de voorkeur.

Welke rouwzorg bestaat er na een overlijden?

Rouwzorg Waasland : een lokaal voorbeeld 

Vanuit het Netwerk Palliatieve Zorg Waasland willen we rouwzorg bieden aan nabestaanden die een naaste verloren zijn. Onze opdracht laat ons toe om ernstig zieke patiënten en hun naasten in het Waasland te begeleiden tijdens de laatste fase van de ziekte en ook nog even na het overlijden. Er zijn in onze regio echter nog een aantal organisaties die elk op hun manier en ook op langere termijn rouwenden trachten te ondersteunen en te verbinden met elkaar. Een overzicht vindt u hieronder.