Kinderen

Hersentumoren bij kinderen.

Hersentumoren komen ook voor op jonge leeftijden. Vaak zijn de symptomen overlappend met andere medische problemen en kan het een hele tijd duren vooraleer de juiste diagnose wordt gesteld.

De eerste klachten kunnen hoofdpijn zijn (nacht en vroege ochtend) die progressief toeneemt in intensiteit , overgeven (ochtend) en hogere slaapnood.

De hoofdpijn kan toenemen bij lachten en hoesten, en kan zich ook aan het achterhoofd en nek manifesteren.

Maar ook verminderede schoolprestaties, minder activiteit of gedragsveranderingen kunnen zich voordoen. Er kunnen hormonale afwijkingen optreden die op zich dan klachten kunnen geven of een epileptische aanval veroorzaken.

Er kunnen ook uitvalsverschijnselen optreden van de gelaatsspieren/oogspieren  of armen en benen.

De klachten zijn wel wat leeftijdsgebonden.

We zetten gezien het  belang ze even op een rijtje: (bron webinar UZ Gent dember 2025)

Zuigelingen/peuters/kleuters.

Aanhoudend -terugkerend braken

Problemen met evenwicht/coördinatie/gang

Abnormale oogbewegingen of vermoeden van verminderd zicht

Gedragsveranderingen, sufheid

Convulsies (vooral als deze optreden zonder koorts)

Abnormale houding van het hoofd, bijvoorbeeld een stijve nek die niet voorbijgaat

Toenemende schedelomtrek (belang van schedelomtrek metingen)

Lagere school kinderen 

Aanhoudend-terugkerende hoofdpijn

Aanhoudend -terugkerend braken

Problemen met evenwicht/coördinatie/gang

Abnormale oogbewegingen

Verminderd zicht, dubbelzicht, wazig zien

Gedragsveranderingen

Convulsies (vooral als deze optreden zonder koorts)

Abnormale houding van het hoofd, bijvoorbeeld een stijve nek die niet voorbijgaat

Tieners.

Aanhoudend-terugkerende hoofdpijn

Aanhoudend -terugkerend braken

Problemen met evenwicht/coördinatie/gang

Abnormale oogbewegingen

Verminderd zicht, dubbelzicht, wazig zien

Gedragsveranderingen

Convulsies (vooral als deze optreden zonder koorts)

Vertraagde of versnelde puberteitsontwikkeling

De tijd tussen de eerste symptomen tot het stellen van een diagnose kan bij kinderen oplopen. Het is en blijft natuurlijk een moeilijke situatie om in te schatten voor ouders en artsen en de frequentie van voorkomen ligt natuurlijk gelukkig laag. Maar bij aanhoudende problemen dient er aan gedacht te worden .Uitstel van de diagnose  geeft een hogere kans op neurologische complicaties .

Soorten tumoren

De meest voorkomende tumoren bij kinderen zijn gliomen, met name astrocytomen als ook ependymomen en medulloblastomen. Er zijn zo een 120 diagnosen per jaar.

Referentiecentra:

Na de diagnose is het belangrijk dat het kind verder opgevolgd en behandeld wordt in een referentiecentrum, dat gespecialiseerd is in deze pathologie.

Verder verloop:

Eerst zal met zorgen voor een stabiele en veilige situatie. Bij bijvoorbeeld overdruk in de hersenen kan men een drainage aanleggen om het hersenvocht af te drijven langs alternatieve weg en  zo de druk in de hersenen onder controle te krijgen.

Het verder uitwerken zal gebeuren aan de hand van medische beeldvorming en het verkrijgen van weefsel door eerst een  biopsie of onmiddellijk een ingreep.

Het soort van tumor en de plaats van voorkomen zal sterk bepalend zijn in welke mate een letsel goed kan worden weggenomen. Het zijn vaak delicate ingrepen met kans op bloedingen en hersenschade , alhoewel maximale inzet om deze complicaties tot een minimum te beperken.

Het bekomen weefsel zal verder onderzocht worden om een nabehandeling optimaal te kunnen bepalen. Er wordt als het ware een vingerafdruk gemaakt van de tumor ter identificatie om een maximaal aangetaste behandeling op te kunnen starten. Deze uitwerking maakt de wachttijd tot een definitieve diagnose wel wat langer.

De afloop is dus van heel wat factoren afhankelijk en voor elke persoon anders. Het type van tumor, de graad , de ligging, de mogelijkheid tot volledige weg name , de verdere moleculaire onderzoeken…alles is meebepalend.

Tijdens de operatie blijft het steeds een moeilijke evenwichtsoefening voor de chirurg bij weg name van het zieke weefsel; te veel wegnemen kan schade veroorzaken met functieverlies voor de patiënt, te weinig  verhoogd dan weer de kans op recidief of herval. Een weefseldiagnose hebben tijdens de ingreep kan dus erg bepalend zijn voor de chirurg hoe ver hij moet gaan in het wegnemen van weefsel.

Radiotherapie

Na een chirurgische behandeling kan een bijkomende behandeling voorgesteld worden onder de vorm van bestraling of radiotherapie.

Er is de standaard bestraling met fotonen , maar ook een meer gespecialiseerd bestraling met protonen die minder strooistraling geeft en dus zo de gezonde weefsels rond de bestralingszone minder beschadigd. De keuze van behandeling is ook van meerdere factoren afhankelijk en zal door de  de radiotherapeuten dienen genomen te worden.

Er is een kans op schade door de bestraling op hersenen in ontwikkeling . De bestraling kan dus  een neurocognitieve achterstand veroorzaken met een bepaald IQ verlies maar dit is dus moeilijk te veralgemenen.

Chemotherapie

Deze therapie is een optie ook bij kinderen maar heeft als nadeel dat er heel wat nevenwerkingen kunnen optreden.

Target therapie

Deze toch wel wat innovatieve medicamenteuze behandelingen zijn volop in ontwikkeling. Ze hebben vaak het voordeel in pil of siroop te kunnen worden toegediend, hebben minder impact op bijvoorbeeld beenmerg zoals vaak bij chemotherapie en zijn dikwijls effectief. Ook hier spelen heel wat factoren een rol om te beslissen deze behandeling te starten. De nadelen op termijn zijn ook nog niet duidelijk. Maar het lijkt toch een positieve wind te zijn die waait door het behandelingslandschap.

Algemeen

Het moge duidelijk zijn dat heel wat kinderen goed kunnen geholpen worden bij de diagnose van en hersentumor. Maar ook is het duidelijk dat deze behandelingen sporen kunnen nalaten die op langere termijn de functies en organen van een persoon kunnen aantasten. Er dient dus een goede opvolging te gebeuren en ook gevolgen van behandelingen dienen op een adequate manier te worden aangepakt.

Zorgpad

Ideaal gezien zal de patiënt gevolgd worden door een multidisciplinair team die ook na een behandeling de patiënt goed blijft volgen. Kinderarts en huisarts maken uiteraard deel uit van dit team. Het zijn deze laatste die de patiënt opvolgen in de thuissetting en bij afwijkingen contact nemen met het ziekenhuis team. Een verpleegkundig consulent kan de verbinding vormen tussen alle zorgverleners.